Het is algemeen bekend dat de periode tussen kind en volwassene een bijzondere tijd is: de puberteit. Veel mensen vragen zich af vanaf wanneer je nu eigenlijk een puber bent. Het antwoord hierop hangt samen met lichamelijke en geestelijke veranderingen die bij deze levensfase horen.
Het startsein van de puberteit
Er bestaat geen vaste leeftijd waarop iedereen tegelijk puber wordt, maar de veranderingen beginnen meestal tussen het tiende en veertiende jaar bij meisjes. Voor jongens begint het doorgaans iets later, tussen het twaalfde en zestiende jaar. Meisjes zijn dus vaak eerder aan de beurt dan jongens, al zijn er altijd uitzonderingen. Het gaat om gemiddelden. De puberteit start wanneer het lichaam meer geslachtshormonen gaat aanmaken. Daardoor groeien kinderen sneller, krijgen ze veranderingen aan hun lichaam en voelen ze zich vaak ook anders dan eerst. Pubers groeien soms wel tien centimeter per jaar. Die snelle groei en alle nieuwe gevoelens kunnen voor onzekerheid zorgen, maar horen bij het volwassen worden.
Lichamelijke veranderingen in deze periode
Tijdens de puberteit verandert het lichaam zichtbaar en voelbaar. Bij meisjes begint vaak de borstgroei, de heupen worden breder en op een gegeven moment komt de menstruatie. Jongens krijgen een lagere stem, meer spiermassa en gezichtsbeharing. Ook ontstaat er veel haar op andere plekken van het lichaam. Een ander kenmerk is dat de huid vetter wordt, waardoor puistjes vaker voorkomen. Dit soort veranderingen zijn soms lastig, vooral omdat ze niet bij iedereen tegelijk of in hetzelfde tempo optreden. Het hoort bij deze ontwikkelingsfase en iedereen maakt het op zijn eigen manier mee.
Gevoelens en gedrag veranderen
De puberteit is niet alleen lichamelijk een spannende periode, maar ook voor je gevoel en gedrag verandert er veel. Pubers willen vaak meer vrijheid en zelfstandigheid. Ze krijgen hun eigen mening en gaan andere dingen belangrijk vinden. De mening van leeftijdsgenoten wordt belangrijker, en soms komt dat tot uiting in commentaar op volwassenen. Ook de relatie met ouders verandert vaak, omdat jongeren behoefte hebben aan eigen keuzes. Soms leidt dit tot ruzie of onenigheid, maar meestal is het een normaal deel van het groter worden. Het is ook typisch voor deze periode dat pubers veel nadenken over wie ze zijn en wat ze willen.
Wanneer ben je officieel geen puber meer?
De puberteit eindigt meestal als de grootste groei achter de rug is en het lichaam klaar is met de meeste veranderingen. Dit gebeurt ergens tussen het achttiende en tweeëntwintigste levensjaar. Er bestaat dus geen strakke grens, omdat iedereen in zijn of haar eigen tempo volwassen wordt. Na de puberteit volgt een periode die adolescentie wordt genoemd, waarin jongeren verder groeien naar zelfstandigheid. Toch zijn de meeste zichtbare veranderingen na de puberteit wel voorbij. Het blijven zoeken naar een eigen identiteit en uitzoeken wat bij je past, dat kan nog jaren doorgaan.
Waarom is de puberteit zo’n belangrijk onderwerp?
Bijna iedereen krijgt te maken met de puberteit, het hoort bij het opgroeien. Praten over deze tijd haalt onzekerheid weg en zorgt ervoor dat pubers en ouders elkaar beter begrijpen. Door kennis over deze periode te delen, weten jongeren dat hun ervaringen niet vreemd zijn. Ook voor ouders wordt het makkelijker om te steunen of geduldig te blijven als hun kind zich wat losser maakt van thuis. Voor scholen en begeleiders helpt begrip over de pubertijd om in te spelen op de behoeften van jongeren. Zo wordt deze bijzondere tijd samen een stukje prettiger.
Veelgestelde vragen over wanneer je een puber bent
Wanneer begint de puberteit meestal?
Meisjes beginnen meestal tussen hun tiende en veertiende jaar aan de puberteit, jongens vaak wat later, tussen het twaalfde en zestiende jaar.
Hoelang duurt de puberteit gemiddeld?
Gemiddeld duurt de puberteit tot jongeren ongeveer achttien tot tweeëntwintig jaar zijn, maar dit verschilt per persoon en hangt af van wanneer het lichaam klaar is met de meeste veranderingen.
Zijn pubers altijd lastig of opstandig?
Niet alle pubers zijn lastig of opstandig. Ze willen vooral zelfstandiger worden en hebben behoefte om hun eigen weg te kiezen. Dat kan soms tot botsingen leiden met ouders of andere volwassenen, maar is een normaal onderdeel van groter worden.
Wat als iemand niet binnen het gemiddelde start met de puberteit?
Het is normaal als iemand eerder of later begint dan gemiddeld. Ieder lichaam volgt zijn eigen ritme en dat is niets om je zorgen over te maken.
Is het nodig om met pubers te praten over wat er gebeurt?
Het is goed om met pubers te praten over hun gevoelens en ervaringen, zodat ze begrijpen dat hun veranderingen normaal zijn en geen reden tot angst of schaamte.
